Małgorzata Szymankiewicz
Moja praktyka malarska lokuje się w polu (post)abstrakcji rozumianej nie jako „czysta forma”, ale jako narzędzie poznawcze i komunikacyjne. Forma, zamiast unieważniać treść, uruchamia ją poprzez relacje, napięcia i różnicę. Wychodzę od zasad konstrukcyjnych obrazu, dzielenia płaszczyzny, komponowania jej z modułów, budowania serii. W ten sposób uruchamiam potencjał relacyjny obrazu. Staje się on przestrzenią negocjacji między spojrzeniami, wartościami i porządkami widzialności.
To, co „podzielone”, nie dotyczy wyłącznie obrazu, dotyczy także wspólnoty, tożsamości i ekonomii uwagi. Sztuka jako akt dzielenia się ideą może jednocześnie budować bliskość i odsłaniać istniejące nierówności, izolację lub brak dialogu. W centrum moich zainteresowań znajdują się zagadnienia takie jak siatka, system, network/web rozumiane zarówno jako motywy formalne jak i modele opisu rzeczywistości w wymiarze społecznym, ekonomicznym i historycznym. Szczególnie istotny jest dla mnie modernistyczny motyw kraty/siatki (opisywany m.in. przez Rosalind Krauss), który traktuję jako matrycę organizującą a jednocześnie problematyzującą. Krata, linia, granica czy punkt nie są wyłącznie elementami kompozycji, ale nośnikami znaczeń, które uruchamiają pytania o podział, kontrolę, normę i wyjątek.
Operuję strategiami zaczerpniętymi z estetyki kolażu i technik postprodukcji: cięciem, fragmentaryzacją, repetycją, rekombinacją i łączeniem sprzeczności. Te gesty, pozornie tylko techniczne, traktuję jako w pełni znaczące. Stają się one „polityką” i „filozofią” wprowadzoną w materialność obrazu, kwestionują status quo każdej całości i wytwarzają przestrzeń, w której ścierają się różne wartości. Sprzeciwiam się w ten sposób ujmowaniu rzeczywistości jako bezdyskusyjnej, jednowymiarowej całości. Obraz ma raczej ujawniać wielość perspektyw i ich nieusuwalną kolizyjność, niż oferować pozór obiektywnego opisu. Jednocześnie nie ufam rygorowi do końca. Relacje są dla mnie nieprzewidywalne, dlatego też wprowadzam przypadek, organiczność i swobodę malarskiej plamy. W ten sposób zanegowany zostaje porządek siatki, uruchamiając w obrazie pulsację lub ruch, niestałość i deformację. Interesuje mnie napięcie pomiędzy intencjonalnością a zdarzeniem, projektem a pamięcią, regułą a tym, co wymyka się scenariuszowi. Malarstwo jest tworzeniem sytuacji, nad którą nie mam pełnej kontroli (np. praca fragmentami, poprzez maskowanie części płótna), aby zobaczyć, czy elementy wejdą w jedność, czy raczej w zgrzyt, kolizję lub spór.
Abstrakcję postrzegam jako z natury demokratyczną: nie dlatego, że jest „łatwa”, lecz dlatego, że zaczyna się od zmysłowego spotkania, gdzie nie obowiązują już gotowe schematy odbioru. Każdy widz dysponuje wystarczającą kompetencją, by obraz mógł się w nim „sfinalizować”, za każdym razem inaczej. Obraz nie musi niczego wyjaśniać ani „naprawiać” świata. Może natomiast wytwarzać przestrzeń uważności, w której fragment przestaje być „gorszą częścią” całości, a staje się autonomiczną jednostką zdolną do tworzenia nowych konstelacji sensu. Malarstwo działa dla mnie jak subtelna ontologia – praktyka, która pozwala myśleć o relacji między jednością i wielością, porządkiem i chaosem, a zarazem o tym, jak negocjujemy wspólność w świecie realnie pękniętym.
Małgorzata Szymankiewicz, 1980 r. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu z 2005 roku (Wydział Malarstwa i Wydział Edukacji Artystycznej). W 2019 roku uzyskała stopień doktora habilitowanego w Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Profesor Akademii Sztuk Pięknych w Szczecinie; współprowadzi pracownię malarstwa na Wydziale Malarstwa i Praktyk Kuratorskich.
Jej prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Narodowego w Gdańsku, „Zachęty” w Szczecinie i Poznaniu (zakupione w ramach programu Narodowa Kolekcja Sztuki Współczesnej), Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej, kolekcji Pizzuti w Columbus (Ohio, Stany Zjednoczone), Oddziale Sztuki Współczesnej Muzeum Narodowego w Szczecinie oraz w kolekcji Pekao Project Room Zamek Ujazdowski w Warszawie, a także w innych prywatnych kolekcjach w kraju i za granicą.
Zajmuje się malarstwem i obiektem. Interesuje się zagadnieniami konceptualnymi
i formalnymi, tradycją polskiego i międzynarodowego malarstwa abstrakcyjnego.
Mieszka i pracuje w Poznaniu oraz Szczecinie.







